logo

CameraLocaties.nl

 Home | Camera's bekijken | Camera's beheren | Dank aan | Contact | Lees meer | Evaluaties | © 2011, VZPP 

PRIVACY EN CAMERATOEZICHT


INHOUD

Wat is privacy?

Wat is cameratoezicht?

Waarom is cameratoezicht een inbreuk op de privacy?

Zijn camerabeelden persoonsgegevens?

Is cameratoezicht zonder meer toegestaan?

Waarom is er geen register van de camera's?

Wat is het gevolg van het ontbreken van een register en een meldplicht?

Wat zou er moeten gebeuren?

Referenties




Wat is privacy?

Privacy kan worden omschreven als persoonlijke vrijheid en als het recht van een burger op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en rust, zonder hinder van anderen. Het begrip privacy omvat ook het recht van de burger om zelf uit te maken wanneer, hoe en tot welke hoogte informatie over hem of haar wordt vastgelegd, indien hier geen wettelijke verplichting toe bestaat.
Het recht op privacy is vastgelegd in artikel 10, eerste lid, van de grondwet, in artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de fundamentele Vrijheden en in artikel 17 van het Internationaal Verdrag betreffende de Burgerrechten en Politieke Rechten.


Wat is cameratoezicht?

Cameratoezicht is het observeren van personen door middel van camera's alsmede het vastleggen en bewaren van beelden van personen door middel van camera's, met als doel om, indien gewenst, de vastgelegde beelden op een later tijdstip te gebruiken.
Er kunnen 2 soorten cameratoezicht onderscheiden worden.
- Cameratoezicht in het kader van handhaving van de openbare orde. Deze vorm van cameratoezicht wordt toegepast op basis van artikel 151c van de Gemeentewet en de Wet Politiegegevens. De vastgelegde beelden mogen ten hoogste 4 weken bewaard worden.
- Cameratoezicht met als doel de beveiliging van personen, gebouwen, terreinen, zaken en productieprocessen. Hier is de Wet Bescherming Persoonsgegevens en het daarbij opgestelde vrijstellingsbesluit van toepassing. Men mag de vastgelegde beelden hier maximaal 24 uur bewaren.


Waarom is cameratoezicht een inbreuk op de privacy?

Er is sprake van inbreuk op de privacy als de persoonlijke vrijheid of de persoonlijke levenssfeer van een persoon wordt beperkt of op andere wijze wordt aangetast.
Het observeren van personen middels camera's wordt in het algemeen beschouwd als een inbreuk op de privacy omdat daarmee de persoonlijke vrijheid en de persoonlijke levenssfeer van een persoon wordt aangetast
Het ongevraagd vastleggen van beelden van een persoon wordt in het algemeen beschouwd als een inbreuk op de privacy omdat de vastgelegde beelden gebruikt kunnen worden op een wijze waarbij de persoonlijke vrijheid of de persoonlijke levenssfeer van die persoon wordt beperkt of op andere wijze wordt aangetast.


Zijn camerabeelden persoonsgegevens?

Camerabeelden zijn persoonsgegevens als herkenning of identificatie van de betrokken persoon redelijkerwijs mogelijk is.
Het voorgaande wordt gesteld in de publicatie "Camera's in het publieke domein - Privacynormen voor het cameratoezicht op de openbare orde", gepubliceerd in november 2004 door het College Bescherming Persoonsgegevens.
Gezien de beeldkwaliteit van de hedendaagse beveiligingscamera's en de kwaliteit van de beelden die na vastlegging worden opgeroepen, is identificatie van personen met behulp van deze beelden zeer goed mogelijk. Daardoor kan gesteld worden dat camerabeelden van personen in het algemeen als persoonsgegevens beschouwd dienen te worden.


Is cameratoezicht zonder meer toegestaan?

Cameratoezicht is niet zonder meer toegestaan. Uit de jurisprudentie met betrekking tot artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de fundamentele Vrijheden zijn 3 criteria voortgekomen waar alle vormen van cameratoezicht aan getoetst dienen te worden alvorens bepaald kan worden of cameratoezicht is toegestaan. Deze criteria luiden als volgt:
1) De vraag of er sprake is van een dringende maatschappelijke behoefte.
2) Het proportionaliteitsbeginsel. Dit houdt in dat de inbreuk op de belangen van de geobserveerde en op beeld vastgelegde betrokkene niet onevenredig mag zijn in verhouding tot het te dienen doel.
3) Het subsidiariteitsbeginsel. Hetgeen inhoudt dat het doel waarvoor camera's worden geplaatst in redelijkheid niet op een andere, voor de geobserveerde en vastgelegde betrokkene minder nadelige, wijze kan worden bereikt.

Omdat camerabeelden van personen als persoonsgegevens beschouwd dienen te worden is tevens artikel 8 van de Wet Bescherming Persoonsgegevens van groot belang bij de vraag of cameratoezicht in het kader van de beveiliging van objecten is toegestaan.

Artikel 8 van de Wet Bescherming Persoonsgegevens luidt als volgt:

Persoonsgegevens mogen slechts worden verwerkt indien:
a) de betrokkene voor de verwerking zijn ondubbelzinnige toestemming heeft verleend;
b) de gegevensverwerking noodzakelijk is voor de uitvoering van een overeenkomst waarbij de betrokkene partij is, of voor het nemen van precontractuele maatregelen naar aanleiding van een verzoek van de betrokkene en die noodzakelijk zijn voor het sluiten van een overeenkomst;
c) de gegevensverwerking noodzakelijk is om een wettelijke verplichting na te komen waaraan de verantwoordelijke onderworpen is;
d) de gegevensverwerking noodzakelijk is ter vrijwaring van een vitaal belang van de betrokkene;
e) de gegevensverwerking noodzakelijk is voor de goede vervulling van een publiekrechtelijke taak door het desbetreffende bestuursorgaan dan wel het bestuursorgaan waaraan de gegevens worden verstrekt, of
f) de gegevensverwerking noodzakelijk is voor de behartiging van het gerechtvaardigde belang van de verantwoordelijke of van een derde aan wie de gegevens worden verstrekt, tenzij het belang of de fundamentele rechten en vrijheden van de betrokkene, in het bijzonder het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer, prevaleert.

Het is duidelijk dat cameratoezicht niet aan de voorwaarden a en b voldoet.
Of cameratoezicht voldoet aan de voorwaarden c, d, e of f, is niet in het algemeen te zeggen. Dat zal, afhankelijk van de omstandigheden, per locatie en eigenaar van de camera verschillen.

Uit het voorgaande valt te concluderen dat cameratoezicht niet zonder meer is toegestaan. Wanneer het wel is toegestaan zal per camera beoordeeld moeten worden.


Waarom is er geen register van de camera's?

Ondanks het feit dat er een meldplicht en een register is voor de verwerking van persoonsgegevens, wordt cameratoezicht niet gemeld of in dit register opgenomen. Dit komt doordat de verplichting tot melding van de verwerking van persoonsgegevens bij het College Bescherming Persoonsgegevens, niet van toepassing is op cameratoezicht.

De gegevensverwerking bij cameratoezicht in het kader van de handhaving van de openbare orde valt onder artikel 8 of 9 van de Wet Politiegegevens. De camerabeelden worden daardoor niet beschouwd als een aparte gegevensverwerking maar vallen onder de politiegegevens die nodig zijn voor het uitvoeren van de dagelijkse politietaak. Als gevolg hiervan is het gestelde omtrent de meldingplicht van de gegevensverwerking in de Wet Bescherming Persoonsgegevens, niet van toepassing. De Wet Politiegegevens voorziet verder niet in een verplichting tot registratie van de gegevensverwerking door middel van camera's.

Cameratoezicht met als doel de beveiliging van personen en objecten is vrijgesteld van de verplichting tot melding bij het College Bescherming Persoonsgegevens. Volgens artikel 27 van de Wet Bescherming Persoonsgegevens dient de vastlegging en verwerking van persoonsgegevens vooraf aangemeld te worden bij het College Bescherming Persoonsgegevens. In artikel 38 van het Vrijstellingsbesluit Wet Bescherming Persoonsgegevens is echter bepaald dat artikel 27 van de Wet Bescherming Persoonsgegevens niet van toepassing is voor cameratoezicht met het oog op de beveiliging van personen, gebouwen, terreinen, zaken en productieprocessen.


Wat is het gevolg van het ontbreken van een register en een meldplicht?

Het gevolg van het ontbreken van een register en een meldplicht is dat iedere organisatie of gemeente naar eigen goeddunken beveiligingscamera's in de openbare ruimte kan plaatsen zonder dat er een onafhankelijke toetsing plaatsvindt aan de in de wet gestelde voorwaarden of de daar uit voortvloeiende criteria, en dat daardoor op veel locaties het recht op privacy van de burger wordt geschonden.


Wat zou er moeten gebeuren?

Om de privacy van de burger te beschermen pleit CameraLocaties.nl voor het opzetten van een wettelijk geregeld register van beveiligingscamera's in de openbare ruimte. Daarnaast dient er een onafhankelijke toetsing aan de wet en de daar uit voortvloeiende criteria plaats te vinden, voordat een camera in de openbare ruimte geplaatst mag worden.


Referenties

Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de fundamentele Vrijheden
Internationaal Verdrag betreffende de Burgerrechten en Politieke Rechten
Gemeentewet artikel 151c
Wet Politiegegevens
Wet bescherming persoonsgegevens
Vrijstellingsbesluit Wet bescherming persoonsgegevens
Publicatie CBP 'Camera's in het publieke domein'
Publicatie CCV 'Handreiking cameratoezicht'